ABD’nin Orange County bölgesindeki restoranların arka kapılarında, akşam yemek servisi bittikten sonra çöpe atılmayı bekleyen istiridye kabukları dikkat çekiyor. Deniz Biyoloğu Kaysha Kenney, bu kabukların peşine düşerek, her sabah torba torba kabuk toplamakta. Kenney, topladığı kabukları minibüsüne yükleyerek, Irvine yakınlarındaki San Joaquin Bataklığı’nda bulunan bir alana götürüyor. Burada güneş altında kurutulan kabuklar, birkaç ay sonra yavru istiridyelerle birlikte okyanusa geri verilerek, yıllar içinde aşınan kıyı şeritlerine hayat veriyor.
Başlangıçta bir deneme projesi olarak hayata geçirilen bu girişim, Haziran 2024’te yerel restoranların destekleriyle büyümeye başladı. Bu çalışmanın başarısı, Kenney’in PEOPLE dergisinde yer almasına ve TikTok’ta geniş bir takipçi kitlesi oluşturmasına zemin hazırladı. Kaysha Kenney, 1999 yılında kurulan ve Güney Kaliforniya’nın temiz, yüzülebilir sularını savunan kar amacı gütmeyen Orange County Coastkeeper’ın Deniz Restorasyon Direktörü olarak görev almakta.
Kenney’nin “Shells for Shorelines” (Kıyı Şeritleri İçin Kabuklar) adını verdiği program, restoranların atıklarını yeniden değerlendirmek ve yerel istiridye habitatlarını yeniden inşa etmek için hammadde olarak kullanıyor. Toplanan kabuklar genellikle menülerde sıkça yer alan, yerli olmayan Pasifik istiridyelerine aittir; ancak projenin asıl hedefi, Batı Kıyısı’na özgü ve nesli tehlikede olan Olympia istiridyelerini korumaktır. Aşırı avlanma, kirlilik ve kıyı yapılaşması bu yerli istiridye yataklarını tehdit ederken, Kenney ve ekibi bu durumu tersine çevirmeye çalışıyor.
Kaliforniya yasalarına göre, toplanan kabukların patojenlerden arınması için en az altı ay süreyle açık havada kurutulması gerekiyor. Kenney, bu süreci şöyle açıklıyor: “Kabukların üzerinde biraz yemek artığı kalması sorun değil. Kabuklar tarlada beklerken küçük hayvanlar bu artıkları yiyip, geri kalan hijyeni altı aylık güneş ışığı sağlıyor.”
Kurutma işlemi tamamlanan temiz kabuklar, yabani Olympia istiridyelerinin tutunmasına olanak tanıyan bir zemin olarak kıyı koylarına yerleştiriliyor. Cal State Fullerton’da biyoloji profesörü olan Danielle Zacherl, bu projenin sürdürülebilir olduğunu ve istiridyelerin bölgedeki yaban hayatı sığınağında başarılı bir şekilde çoğaldığını belirtiyor. Zacherl, Kenney’nin projeyi laboratuvardan sahaya taşımasını sağladı. 2025’in sonlarına gelindiğinde, program Orange County ve Long Beach’teki 10 ortak restorana ulaşmayı başardı.
Toplanan deniz kabukları, Seal Beach Ulusal Yaban Hayatı Koruma Alanı, Newport Körfezi ve Alamitos Körfezi gibi aktif alanlarda kullanılıyor. Bu istiridye yatakları, yalnızca bir türü yeniden kazandırmakla kalmayıp, beton yerine bitki ve hayvanlardan oluşan “yaşayan kıyı şeritleri” inşa ediyor. Özellikle erozyon tehlikesi altındaki Seal Beach Ulusal Yaban Hayatı Koruma Alanı, bu projenin önemli çalışma alanlarından biri. Profesör Zacherl’in ekibi, bu proje için 137.806 dolarlık bir fon aldı ve çalışmalara Cal State Long Beach’teki sulak alan ekolojisti Christine Whitcraft ile birçok lisansüstü araştırmacı katıldı. İstiridyelerin kıyı şeridini koruma potansiyeli, bu projenin geleceği açısından umut veriyor.
