Kargı kamışının sivrisinek popülasyonunu artırıcı etkisi tespit edildi. Türkiye’nin Akdeniz ve Ege bölgelerinde sıkça rastlanan Arundo donax bitkisi, özellikle ney yapımında kullanılmasıyla bilinse de, ekosistem üzerindeki olumsuz etkileri pek fazla gündeme gelmiyordu. Bu bitkinin sulak alanlarda ve akarsu kenarlarında yaygın olarak büyümesi, sivrisinek sorununu tetikleyen bir faktör olarak dikkat çekiyor.
Barselona Üniversitesi’nden Profesör Alberto Maceda-Veiga’nın liderliğindeki araştırma ekibi, bu istilacı bitkinin sivrisinek gelişimini hızlandırdığını ortaya koydu. Bulgular, NeoBiota dergisinde yayımlandı.
YAPRAKLAR DÖKÜLÜNCE SİNEKLER İÇİN ZENGİN BİR BESİN AĞI ORTAYA ÇIKIYOR
Araştırmada, kargı kamışı yaprakları laboratuvar koşullarında iki hafta boyunca su içinde bekletildi. Bu süreçte yapraklar çürüyerek, mikroorganizmalarla dolu zengin bir besin ağı oluşturdu. Ardından sivrisinek larvaları bu ortama eklendi. Sonuçlar, kargı yapraklarının, diğer kamış türlerine kıyasla daha zengin bir mikrobiyal ortam oluşturduğunu gösterdi. Bu durum, sivrisinek larvalarının daha hızlı gelişmesine ve daha sağlıklı bireylere dönüşmesine olanak tanıdı. Maceda-Veiga, bu durumu şu şekilde açıkladı: “Su kalitesindeki değişiklikler ve sivrisinek larvalarının beslendiği mikroorganizmalardaki artış bu etkiyi tetikliyor.”
YÜZDE 25’LİK EŞİK, SİNEK POPÜLASYONUNU ETKİLİYOR
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, kargı yapraklarının sudaki toplam yaprak kütlesinin yüzde 25’ine ulaştığında sivrisinek gelişiminde belirgin bir artış yaşanması. Bu durum, su kaynaklarının yüzde 25’inin altında kalınmadığı her noktayı potansiyel bir sivrisinek üretim merkezi haline getiriyor. Bitkinin önemli bir kısmı temizlense bile geriye kalan az miktar, sivrisinek yetiştirmek için yeterli olabiliyor.
HASTALIK RİSKİ ARTIYOR
Bu durumun sağlık açısından da önemli sonuçları bulunmaktadır. Türkiye’de yaygın olan Culex pipiens türü sivrisinek, Batı Nil virüsü ve kuş sıtması gibi hastalıkların taşınmasında rol oynayabilir. Maceda-Veiga, bu tehlikeyi özellikle vurgulayarak, sıradan sivrisineklerin tıbbi ve veterinerlik açısından taşıyıcı olabileceğini hatırlatıyor. Ayrıca, kimyasal kirlenmeden etkilenen sulardaki durum daha da kötüleşiyor; kirli akarsularda doğal avcılar olan balık ve yusufçukların yaşayamaması, sivrisinek popülasyonunu kontrol eden dengeyi bozuyor. Sıcak yaz aylarında akarsuların yavaşlaması ve sığ suların artması, kargı yapraklarının oluşturduğu besin ortamının sivrisinek patlamalarını tetikleyebileceği anlamına geliyor.
Sivrisinek artışını tetikleyen bitkilerin belirlenmesi, ilaçlama ve kontrol çalışmalarının daha etkili hale getirilmesine yardımcı olacaktır.