“`html

Medya ve Uyuşturucu Soruşturmaları: Kişisel Haklar Hangi Noktada İhlal Ediliyor?

Uyuşturucu soruşturmalarına dair medya yansımaları, kamu yararı ile ne kadar örtüşüyor? Avukat Melike Yüksel, kişilik haklarının sürekli ihlal edildiğine ve bu durumun toplumsal güven duygusunu ciddi şekilde zedelediğine dikkat çekiyor.

Ayça Söylemez

Yaşanan uyuşturucu operasyonları, toplumun özel hayata ait mühim bilgilerle maruz kalmasına neden oldu. Bu tür soruşturmalar, bireylerin mahremiyetini ihlal ederken suç kavramı da belirsizleşti.

Medya üzerinden açılan etik tartışmaları ise karmaşık bir hale geldi. Bir yandan farklı sosyal grupların algılarının etkisiyle sosyal medya üzerinden linç kampanyaları düzenlenirken, diğer yandan uyuşturucu kullanımında adı geçen şahıslar teşhir edilmekte, uyuşturucu ticaretinin gerçek aktörleri ise görünmez kalmaktadır.

Bazı sanatçılar, sabah erken saatlerde gözaltına alınarak uyuşturucu testine götürüldü. Bu süreç, medya tarafından canlı yayınlarla geniş kitlelere aktarıldı. Test sonuçları ve kullanılan reçeteli ilaçların detayları da kamuoyuyla paylaşıldı.

TMSF’nin kayyım olarak atandığı Habertürk‘ün Yayın Yönetmeni Mehmet Akif Ersoy’un gözaltına alınması süreci, tekrar gündeme taşındı. Aynı operasyonda “teste götürülen” spiker Ela Rümeysa Cebeci’nin telefonundan elde edildiği iddia edilen özel yazışmalar ve videolar bazı medya kuruluşları tarafından yayımlandı. Bu içeriklerin ne kadarının gerçek olduğu ise belirsizliğini koruyor.

Fenerbahçe Başkanı Sadettin Saran da aynı soruşturma kapsamına alındı. Bazı medya mensuplarının “önemli bir kişinin alınacağı” yönünde yaptığı açıklamaların ardından, kulüp taraftarları bu duruma tepki gösterdi.

Kamu Yararı ve Kişilik Hakları Arasındaki İnce Çizgi

Bazı gazeteciler, konuyu yalnızca özel hayatlarının ayrıntılarıyla ele alırken, diğerleri ise dosyadaki bilgilere abartılı bir şekilde yaklaşmakta. Bazıları ise “kimlerin alınacağını” sırayla ilan ederek toplumda bir yönlendirme oluşturmaya çalışıyor. Bunun yanı sıra bazı gazeteciler ise habere yargı mensubu tavrıyla yaklaşmakta.

Bir gazeteci, “soruşturmanın gizliliği vardır, soruşturma haber yapılmaz” klişesini tekrarlama eğiliminde. Ancak, elbette soruşturmalar haber değeri taşıyabilir; bu durum kamu yararı ile doğrudan ilişkilidir. Örneğin, 10 Ekim katliamıyla ilgili detaylar, haber değeri taşıdığı açıktır.

Bu iki durum arasında, gerçek gazetecilik kaygısı taşıyanlar için temel kılavuz kamu yararı ilkesidir. Ancak kişilik hakları ve kamu yararı arasındaki çizgi belirsizleştiğinde, hukuki haklar devreye girmektedir.

Avukat Melike Yüksel ile, henüz şüpheli statüsünde bile olmayan kişilerin sağlık bilgileri ve özel hayatlarına dair unsurların medyaya yansıması konusunu, lekelenmeme hakkı ve masumiyet karinesi açısından nasıl değerlendirilmesi gerektiğini, soruşturmanın gizliliği bağlamında hukuka aykırı uygulamaları konuştuk.

Yüksel, “Son dönemde medyada yer alan uyuşturucu operasyonlarında kişilerin sabahları evlerinden gözaltına alınması, sağlık raporlarına tabi tutulması ve bu süreçlere ilişkin görüntülerin paylaşılması ilk bakışta uyuşturucuyla mücadele amacı taşısa da, ceza muhakemesi hukuku açısından ciddi ihlalleri barındırmaktadır” diye vurguladı.

Yüksel, bu uygulamaların hem Ceza Muhakemesi Kanunu’na hem de soruşturmanın gizliliğine aykırı olduğunu belirtiyor. “Yeterli şüphe bulunmayan kişilerin yalnızca duyumlar veya üçüncü kişilerin beyanlarıyla gözaltına alınması, Ceza Muhakemesi Kanunu’nda belirtilen istisnai yakalama ve gözaltı tedbirlerine aykırıdır,” diyor. “Ayrıca kişilerin savcılık tarafından davet edilerek ifade vermelerine imkan tanınmalıdır; zorunlu olmaksızın sabahın erken saatlerinde gözaltına alınması ölçülülük ilkesinin ihlali demektir.”

Uyuşturucu soruşturmalarında bazı medya kuruluşlarının yalnızca savcılığın soruşturma dosyasında bulunması gereken görüntüleri kamuoyuyla paylaştığına tanık olduk. Yüksel, bu tür paylaşımların soruşturmanın gizliliğinin ihlali olarak değerlendirileceğini ifade ediyor. “Adli tıp sürecinin ve test sonuçlarının, medyada servis edilmesi, soruşturmanın gizliliği ilkesine aykırıdır. Bu ilkenin amacı masumiyet karinesi ve lekelenmeme hakkını korumaktır; zira soruşturma sonuçlanmadan kişi topluma kötü bir şekilde damgalanabilir,” diyor Yüksel ve ekliyor: “Soruşturmanın gizliliğini ihlal edenlere, TCK’nın 285. maddesi gereği 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilir.”

“Toplumsal Güven Duygusu Tehdit Altında”

Avukat Yüksel, kişisel bilgilerin yayınlanmasının hukuki sonuçlarını şu şekilde değerlendiriyor: “Şüpheli kişilerin görüntüleri, sağlık raporları ve test sonuçlarının basına sızdırılması, kişisel verilerin hukuka aykırı bir şekilde ifşası anlamına gelmektedir. Bu durum, hem ceza hukuku açısından suç teşkil etmekte hem de tazminat hukuku bakımdan kişilik haklarına saldırı anlamına gelmektedir.”

Daha önemlisi, bu tür uygulamaların toplumsal algıda “herkesin özel hayatının ve güvenliğinin tehdit altında olduğu” hissini yaratmasıdır. “Ceza muhakemesi tedbirleri, güç gösterisi veya kamuoyu manipülasyonu amacıyla değil, somut delillere dayalı olarak ve ölçülü şekilde uygulanmalıdır. Aksi takdirde hukuk devleti ilkesi zedelenir, keyfi uygulamaların riski artar ve toplumsal güven duygusu zarar görür,” şeklinde belirtiyor Yüksel. Ayrıca, “Uyuşturucuyla mücadele devletin görevidir; fakat hukuksuz yöntemler kullanıldığında mücadele amacını aşar ve temel hakları tehdit eder,” diye ekliyor.

Etiketler: ela rümeysa cebeci, kamu yararı, medya etiği, medya ve hukuk, mehmet akif ersoy

“`